काठमाडौं। नेपाल राष्ट्र बैंकले बैंकिङ प्रणालीमा देखा परेको अत्यधिक तरलता व्यवस्थापनका लागि आज पुनः ६० अर्ब रुपैयाँ बराबरको रकम निक्षेप संकलन उपकरण (डिपोजिट कलेक्सन) मार्फत बजारबाट खिच्ने भएको छ।
पछिल्ला केही सातादेखि बजारमा थुप्रिएको अतिरिक्त रकम नियन्त्रण गर्न केन्द्रीय बैंकले लगातार यस्ता उपकरणहरू प्रयोग गर्दै आएको छ। यसै प्रक्रिया अन्तर्गत आज दिउँसो ३ बजे बोलकबोल (बिडिङ) खुला गरिनेछ, जसमा इच्छुक बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले अनलाइन माध्यमबाट सहभागी भई राष्ट्र बैंकमा निक्षेप राख्न सक्नेछन्।
केन्द्रीय बैंकले जारी गरेको प्रावधान अनुसार निक्षेप दिन चाहने संस्थाहरूले न्यूनतम १० करोड रुपैयाँ र अधिकतम ५ करोड रुपैयाँले निःशेष भाग जाने गरी कुल आह्वान गरिएको रकमसम्म बोलकबोल गर्न पाउने व्यवस्था गरिएको छ।
यो बोलकबोल पूर्ण रूपमा ब्याजदरका आधारमा तय हुनेछ भने संस्थाहरूले बहुब्याजदरमा समेत बहुबोलकबोल पेस गर्न सक्नेछन्। कुल २३ दिनको अवधिका लागि संकलन गर्न लागिएको यस निक्षेपको साँवा तथा ब्याज भुक्तानी आगामी असार १९ गते गरिने राष्ट्र बैंकले जनाएको छ।
विगत केही समययता बजारमा कर्जाको माग तुलनात्मक रूपमा कमजोर रहँदा बैंकिङ प्रणालीमा पैसा थुप्रिने र तरलता अत्यधिक बढ्ने अवस्था सिर्जना भएको हो। कर्जा प्रवाह नहुँदा अन्तरबैंक ब्याजदरमा लगातार दबाब पर्नुका साथै समग्र तरलता व्यवस्थापन चुनौतीपूर्ण बन्दै गएपछि केन्द्रीय बैंकले खुला बजार सञ्चालन अन्तर्गत बजारबाट अतिरिक्त पैसा तान्ने नीति अपनाएको हो।
प्रणालीमा लामो समयसम्म अधिक तरलता रहिरहँदा ब्याजदर अस्थिर हुने, बैंकिङ क्षेत्रमा असन्तुलन देखिने र मौद्रिक नीतिको प्रभावकारिता घट्ने जोखिम रहने हुँदा बजार सन्तुलनका लागि यो कदम चालिएको वित्तीय विशेषज्ञहरूको भनाइ छ।
राष्ट्र बैंकले आफ्नो मौद्रिक व्यवस्थापन रणनीति अन्तर्गत अतिरिक्त तरलतालाई उत्पादनशील क्षेत्रतर्फ मोड्ने उद्देश्य राखेको भए पनि बजारमा व्यावसायिक चहलपहल सुस्त हुँदा बैंकहरूमा रकम थुप्रिने क्रम रोकिएको छैन।
विश्लेषकहरूका अनुसार केन्द्रीय बैंकको यस कदमले अल्पकालीन रूपमा अन्तरबैंक बजारलाई स्थिर बनाउन र ब्याजदरको उतारचढाव नियन्त्रण गर्न सहयोग पुर्याए पनि दीर्घकालीन रूपमा कर्जा प्रवाह विस्तार र आर्थिक गतिविधिको वृद्धि नै मुख्य चुनौतीका रूपमा रहने देखिन्छ।
राष्ट्र बैंकले आगामी दिनमा पनि वित्तीय प्रणालीको स्थायित्व र मौद्रिक सन्तुलनका लागि बजारको अवस्था हेरेर थप तरलता व्यवस्थापन उपकरणहरू प्रयोग गर्न सकिने संकेत दिएको छ।
